Կրտսեր դպրոցներում պարուսուցումը 1-6-րդ դասարաններում իրականացվում է
- 2026-2027 թթ. ուս. տարում կրթահամալիրի կողմից հաստատված «Երաժշտական առարկայական ծրագրով»
Պարի ուսուցման նպատակները
- սովորողների ազգային պարի կրթում,
- նրանց մոտ ազգային մշակույթի ձևավորում,
- հայկական պարերի տեսական և գործնական իմացություն:
Պարի ուսուցման խնդիրները
- սովորողների գեղագիտական ճաշակի զարգացում,
- երաժշտության, պարի միջոցով հաղորդակից դարձնել ազգային մշակույթին, նպաստել դրա յուրացմանը,
- ազգային պարային նյութի յուրացում,
- գեղարվեստական, թիմային մտածողության ձևավորում, զարգացում,
- ընդհանուր զարգացման ապահովում,
- ստեղծագործական երևակայության զարգացում,
- ազգային պարի զգացողության ձևավորում,
- ռիթմի, երաժշտական հմտությունների զարգացում:
Պարի ուսուցումը իրականացվում է
1-6-րդ դասարաններում, որպես երաժշտության ուսուցման գործունեության ձև՝ ըստ ընդհանուր պարտադիր դասընթացների, հեղինակային կրթական ծրագրերի, ուսումնական պլանների.
- Կրտսեր դպրոցի 1-3-րդ դասարաններում` շաբաթական 2 ժամ (1-ը իրականցնում է դասվարը, մյուսը՝ երաժշտության դասավանդողը),
- Կրտսեր դպրոցի 4-5-րդ դասարաններում՝ շաբաթական 2 ժամ (իրականցնում է երաժշտության դասավանդողը):
- Միջին դպրոցի 6-րդ դասարաններում՝ շաբաթական 1 ժամ
Ուսումնական միջավայր
- Պարասրահ-լաբորատորիա՝ լայն, լուսավոր, օդափոխված: Հագեցած համապատասխան կահավորմամբ, ՏՀՏ միջոցներով: Առկա են դաշնամուր, ռիթմիկ, հարվածային գործիքներ:
- Բացօթյա միջավայր՝ երաժշտածիսական, պարային, խաղային, ավելի մեծ խմբերով ավելի ազատ, անկաշկանդ գործունեություն ծավալելու համար:
Պարի ուսուցումը կազմակերպվում է
- խմբային երգեցողության(պարերգ) և պարի,
- ուսումնական օրացույցով հաստատված առավոտյան ընդհանուր պարապմունքների, ուրբաթ-համերգների, համերգների, ծեսերի և տոների, ձմեռային, ամառային փառատոնային ստուգատեսների, ճամբարների մասնակցության,
- արտագնա ճամփորդությունների,
- նախագծային ուսուցման (հեղինակային մանկավարժություն) ծրագրերով,
- մեդիահմտությունների՝ բլոգավարության,
- սովորողի կողմից կամ մասնակցությամբ ուսումնական նյութերի՝ կարաոկեների, ֆիլմերի, պրեզենտացիաների, ձայնագրությունների ստեղծման
- միջառարկայական, միջդպրոցական, կրթական կապերի, կամուրջների փոխանակման ստեղծման, համագործակցության, հրավիրյալ մասնագետնրեի վարպետության դասերի,
- սովորելու և սովորեցնելու հմտությունների զարգացման միջոցով:
Խմբային երգեցողություն(պարերգ) և պար
Խմբային պարի ձևավորման հիմքում ընկած է ազգային պարի, կերպարային մտածողության ճիշտ զգացողությունը, շնչառությունը: Առաջնային է նոր ձևավորվող անհատի աճը: Խմբային պարը ձևավորում են թիմային միասնականության մոդել, ինչպես նաև հղկում է ճաշակ:
Խմբային պարը իրականացվում է առավոտյան ընդհանուր պարապմունքների, մեդիաուրբաթ- համերգների, առանձին դասարան-համույթների, համատեղ միասնական դաս-համերգների, կրթական ծրագրերի փոխանակումների, ուսումնական ճամբարների, ճամփորդությունների ժամանակ` հեղինակային երաժշտական ծրագրերով և նախագծերով:
Ուսումնական օրացույցով հաստատված առավոտյան ընդհանուր պարապմունքների, ուրբաթ-համերգների, համերգների, ծեսերի և տոների, ձմեռային, ամառային փառատոնային ստուգատեսների մասնակցություն
- Առավոտյան ընդհանուր պարապմունքների ծրագիրը կազմվում է երաժշտապարային ուսումնական նյութերի հիման վրա, որի ընթացքում տեղի է ունենում ուսումնական նյութերի ամրապնդում, յուրացում, ուսուցում: Պարապմունքները կազմակերպվում են տարատարիք սովորողների խմբերով: Ձևավորվում է թիմային մտածողություն, խմբային երգի, պարի զարգացման, սովորելու-սովորեցնելու հմտություններ, սովորողի մասնակցային, կազմակերպչական ընդունակությունների բացահայտում:
- Ուրբաթ-համերգների ծրագիրը կազմվում է երաժշտապարային, թեմատիկ ուսումնական նյութերի, ծրագրերի հիման վրա, որի ընթացքում տեղի է ունենում ուսումնական նյութերի ամրապնդում, յուրացում, ուսուցում, նոր թեմատիկ համերգների, ծրագրերի ներկայացում, նոր մարդկանց, հյուրերի, խմբերի ներկայացում: Ուրբաթ-համերգներին մասնակցում են տարատարիք սովորողներ, ուսուցչական խմբեր, ծնողներ, հյուրեր: Ձևավորվում են երգեցիկ, ընթերցողական խմբեր, համույթներ, երգչախմբեր, ի հայտ են գալիս անհատ կատարողներ: Ձևավորվում է թիմային մտածողություն, խմբային երգի զարգացման, սովորելու-սովորեցնելու հմտություններ, սովորողի, ուսուցչի, ծնողի, հյուրերի մասնակցային, կազմակերպչական ընդունակությունների բացահայտում:
- Ծեսերի և տոների մասնակցություն. Ծեսերի և տոների նպատակը այն սովորողինը դարձնելն է, որ նա իրեն մասնակից ու փոխանցող զգա: Սովորողի համար ծեսը դառնում է իսկական ուսումնասիրության և հետազոտության աղբյուր, ամրապնդում է միջառարկայական, միջընկերական, համագործակցային կապերը: Այն ստեղծում է հետաքրքրության մեծ դաշտ հետազոտության, տեղեկությունների հավաքագրման, գրառման, հորինելու, ստեղծելու և այլնի համար: Ծեսերը, տոները միավորում են և ստեղծում սովորող, ծնող, ուսուցիչ համայնքային կապը:
- Ձմեռային, ամառային փառատոնային ստուգատեսները ուղղված են ազգային մշակույթի յուրացման և տարածման միջոցով անհատի օժտվածության բացահայտմանն ու զարգացմանը: Այն իր մեջ ներառում ազգային երգի, պարի, ծեսի նկատմամբ ավելի խորը շեշտադրումներ՝ միավորելով իր մեջ մշակութային լայն շերտեր և ուղղություններ:
Ստուգատեսային փառատոններ
Արտագնա ճամփորդություններ
Այցելություններ դպրոցներ, հոգևոր մշակութային կենտրոններ, եկեղեցիներ և այլն: Ճամփորդության մասնակիցները ամրապնդում են ուսուցանված նյութերը և դառնում են ազգային մշակույթի կրողը, տարածողը և փոխանցողը: Ձևավորվում է թիմային մտածողություն, խմբային երգի, պարի զարգացման, սովորելու-սովորեցնելու հմտություններ, սովորողի, ուսուցչի, ծնողի, հյուրերի մասնակցային, կազմակերպչական ընդունակությունների բացահայտում:
Նախագծային ուսուցման (հեղինակային մանկավարժություն)
Հեղինակ ուսուցիչը նախագծային ուսուցումը կազմակերպում է ելնելով իր առարկայի արդյունավետ կազմակերպման, սովորողների ընդունակությունների, հմտությունների բացահայտման, գիտելիքների զարգացման, ազգային երաժշտապարային մշակույթի տարածման, փոխանցման մանկավարժական խնդիրների հիման վրա: Արդյունքում մանկավարժ ուսուցիչը անընդհատ ինքնակրթվում, հետազոտում և զարգանում է իսկ սովորողը ծանոթանում և յուրացնում է ազգային մշակույթի ավելի լայն շերտերին,հանդիպում է թեմատիկ բազմազանության, ունենում է կրթական այլընտրանք:
Մեդիահմտություններ՝ բլոգավարության շնորհիվ (թեմատիկ կայքեր, ենթակայքեր, բլոգներ) ուսուցիչը երաժշտական մեդիատարածքում արտացոլում է իր մանկավարժության խնդիրների շրջանակում մշակված, ստեղծված երաժշտապարային մեդիափաթեթներ՝ երգեր, պարեր, ունկնդրման նյութեր, կարաոկեներ, երաժշտատեսական գիտելիքները զարգացնող նյութեր և այլն, որոնք բաց են, հասանելի բոլորին: Այս նյութերը սովորողները ստանում են իրենց էլեկտրոնային մեյլերին, որը դառնում է ազգային մշակույթի յուրացման, փոխանցման, տարածման ամենաարագ հասանելի ուսումնական մեդիագործիքներից մեկը:
Սովորողի կողմից կամ մասնակցությամբ ուսումնական նյութերի՝ կարաոկեների, ֆիլմերի, պրեզենտացիաների, ձայնագրությունների ստեղծում
Կատարվում է սովորողների գիտելիքների, ընդունակությունների, հմտությունների, ինքնաարտահայտման ցանկության, երաժշտապարային ուսումնական նյութերը յուրացնելու, փոխանցելու, տարածելու, ներառեու մեդիա նոր գործիքներ կիրառելու շնորհիվ:
Միջառարկայական, միջդպրոցական, կրթական կապերի, կամուրջների փոխանակման ստեղծման, համագործակցություն, հրավիրյալ մասնագետնրեի վարպետության դասեր
Կատարվում է համագործակցության, սովորողի, ուսուցչի, ծնողի, դպրոցների, կրթական այլ կազմակերպությունների հետ ներառման, երաժշտապարային նյութի յուրացման, փոխանցման, տարածման, զուգահեռների անցկացման, ընդհանուր գիտելիքների, հմտությունների, կարողությունների բացահայտման, կիրառման նպատակով:
Սովորելու և սովորեցնելու հմտությունների զարգացում
Սովորողը դառնում է յուրացված նյութի կրողը փոխանցողը: Սովորողը սովորեցնելու ընթացքում ձեռք է բերում շփման, ներառման, իմացած նյութի փոխանցման հմտություններ:
Պարացանկ ըստ տարիքային խմբերի
Առաջին դասարան
- Թամզարա
- Բուլուլ
- Լորկե
և այլն:
Երկրորդ դասարան
- Թամզարա
- Բուլուլ
- Լորկե
- Կոմիտասի «Շորոր»
- Կարմիր ֆստան
- Փալանչո
և այլն:
Երրորդ դասարան
- Թամզարա
- Բուլուլ
- Լորկե
- Կոմիտասի «Շորոր»
- Կարմիր ֆստան
- Փալանչո
- Նինարե
- Էջմիածին
և այլն:
4-5-րդ դասարաններ
- Թամզարա
- Բուլուլ
- Լորկե
- Կոմիտասի «Շորոր»
- Կարմիր ֆստան
- Փալանչո
- Նինարե
- Էջմիածին
- Կարնո քոչարի
- Գյովնդ
- Ապարանի գյովնդ
- Մոմերով պար
- Մածուն եմ դրել վըր դարում
- Կռնկավե
6-րդ դասարաններ
- Էջմիածին
- Կարնո քոչարի
- Գյովնդ
- Ապարանի գյովնդ
- Մածուն եմ դրել վըր դարում
- Քերծի
- Լորկե
- Շավալի, խոշ, բիլազիկ
- Խամխամա
- 12 ոտք
- Մոմերով պար
- Թաշկինակներով պար
և այլն: