Վայր` Հյուսիսային, Արևելյան դպրոց-պարտեզ և Քոլեջ, ներքին բակեր
Տարիքային խմբեր` 2 – 4 տարեկաններ
Ժամանակահատված` ամառային ուսումնական ճամբար՝ հուլիս – օգոստոս
Մասնակիցներ` «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի սովորողներ, ծնողներ, հարազատներ և այլ ցանկացողներ

Նպատակ`

• ազգային մշակույթի յուրացում ծեսերի (որպես միասնական, բազմաբնույթ, ինտեգրված գործունեություն) միջոցով:

Ընթացքը`

• Տարբեր աղբյուրներից ուսումնասիրում են «Վարդավառի» խորհուրդի մասին,
• Սովորում են «Վարդավառի» ասիկներ,
• Պատրաստում են երգերին և խաղերին անհրաժեշտ ռեկվիզիտներ,
• Համակարգում են հիմնական գործողությունները,
• Սվորում են «Վարդավառի» ազգային ծիսական երգեր, պարեր և խաղեր։

Արդյունքները`

• Մասնակիցները կիմանան ազգային ծեսեր,ազգային սովորույթներ,հայկական ժողովրդական, ծիսական երգեր, խաղերգեր։կկարողանաներգել հայկական ազգագրական և ծիսական երգեր,ծեսին նոր կյանք տալ։
• Կլինեն ծեսը իմացող ակտիվ մասնակից, փոխանցող, տարածող:
• Ծեսն այն միջավայրն է, որտեղ մասնակիցները ծեսի նախապատրաստական և իրականացման ընթացքում կկիրառեն իրենց կարողությունները, հմտությունները, գիտելիքները:

Հետևություն՝

• Ի՞նչ տվեց այս աշխատանքը մասնակցին,
• Ի՞նչ նորություն կարողացավ ներմուծել Վարդավառի ծեսը կատարելիս, կցանկանա՞ նորից կատարել և ծեսերին նոր կյանք տալ:

Արդյունք՝

• Նկարել, տեսագրել, գրի առնել աշխատանքի ընթացքը, ներկայացնել Քոլեջի և հյուսիսային դպրոցի ենթակայքում, կրթահամալիրի կայքում՝ ֆիլմի, ֆոտոպատումի, նկարագրության տեսքով:

Ծրագիր`

• Ճլրոթու երգ
• Վահե
• Սոնա յար
• Խնդումի երգ

Պար՝

• Բուլուլ

Ազգային խաղեր՝

• Պարան քաշոցի
• Փայտ քաշոցի
• Ջրախաղեր

Երգի բառեր՝

Ճլորթու երգ

Քյուֆը, քյուֆ, դարա, դարա,
Ես էլա բերդի բարա.
Իմ ախպեր վեր էն բերդին,
Ոսկի թուր վեր էն թևին,
Կերթա խաղա դեմ լուսնակին,
Լուսնակ տըփեց մեջ երեսին:

Թու էնա պուճախ, թու էնա պուճախ,
Մեր քավորանց մեղրի պուճախ,
Շեն կենա իմ հոր օջախ:

Քյուֆը, քյուֆ, կերթամ-կուգամ,
Իմ ախպոր կընիկ ճարեմ.
Հո՞ւստ ճարեմ, հո՞ւստ չըճարեմ,
Վարագա սարեն ճարեմ:
Դուռը տըփեմ մարմար քարով,
Մըտնեմ ներս զարդարանքով,
Հերը խաբեմ թասմ արաղով,
Մերը խաբեմ մատըմ խինով,
Ախպեր խաբեմ պոլատ ձիով,
Աղջիկ բերեմ հազար բարով:

Թու էնա պուճախ, թու էնա պուճախ,
Մեր քավորանց մեղրի պուճախ,
Շեն կենա իմ հոր օջախ:

Թու էնա պարան, թու էնա պարան,
Ամեն տարան, զիս չըտարան:
Քյուֆը, քյուֆ, մեր էն տըղեն,
Կախվերի ծառի ճըղեն,
Ծառ չինարի, հերիկն էր,
Չինար բաժիկ, մերիկն էր,
Փունջըմ ռեհան, քեռիկն էր:

Վահե

Եկ բարևա, եկ բարև

Եկ արևուն տանք բարև,

Մեր թագվորին տանք բարև,

Մեր արևին շատ բարև.

Վահե՜, Վահե՜, Վահե՜, Վահե՜, Վահե՜…

Սոնա յար

Խոսք

Երաժշտություն: Կոմիտաս (Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյան)

Սո՛նա յար, Սո՛նա յար,
Սո՛նա սիրուն, Սո՛նա յա՜ր։

Վարդավառը գալիս ա,
Սո՛նա յար, Սո՛նա յար,
Ծաղիկը ցնծալիս ա,
Սո՛նա սիրուն, Սո՛նա յա՜ր,
Ա՜յ գյուլում կանչող աղջիկ,
Սո՛նա յար, Սո՛նա յար,
Ձենդ ծլվլալիս ա,
Սո՛նա սիրուն, Սո՛նա յար։

Կանաչ տեղը բաղում ես,
Պարի միջին խաղում ես,
Կաքավի պես սուրալով
Տղաներին դաղում ես։

Սիրուն աղջիկ, նազ ունիս,
Շահզադայի սազ ունիս,
Հողեմ շահզադի գլուխ,
Դու իմ հոգում հազ ունիս։

Խնդումի երգ

«Խնդում»-ը Վարդավառի ծիսական երգ է։

«Խնդում»–ն իրենից ներկայացնում էր նշանված աղջիկների ձեռքով ամանի մեջ աճեցրած ցորեն կամ գարի։ Ամանի մեջ ամրացնում էին խաչաձև կամ մի քանի թևավոր փայտ,որը զարդարում էին վարդերով,խնձորներով,մանր վարունգներով, տանձերով։
Հետաքրքրաշարժ ծես ունենք «Խնդում»–ի հետ կապված,որ հայտնի էր «Խնդում տոք անելու», «Խնդում տոքի» ծես անվանումներով։
Տոնի կեսօրից հետո մի պառավ կին վերցնում էր  «Խնդումը», տանում դնում գյուղի հրապարակում ու  «հսկում»: Տղամարադ և կին հանդիսականները պարում էին «Խնդումի» շուրջ: Երկար պարելուց հետո, պառավը ինքն էլ վերցնում էր «Խնդում»–ը, դնում գլխին ու սկսում պարել՝ երգելով:   Այս ժամանակ երիտասարդներից ճարպիկը  գավազանով խփում էր «Խնդում»–ին և վայր գլորում, իսկույն բոլորը վրա էին վազում և խլխլում  ծաղիկներն ու մրգերը: Սրան հետևում էին տարեց կնոջ «սարսափելի» անեծքները։
Խորհրդաբանության լեզվով Խնդումի պառավն ամառային արևադարձին մեռնող բուսականության ոգու,  Հին տարվա մարմնավորողն է, իսկ նրա դեմ պայքարող երիտասարդները նոր կյանքի, նոր տարվա կրողները և այդ պայքարում անխուսափելիորեն պետք է հաղթեր նորը:

Երգի բառերը՝

Խնդում ունեմ վարդով լի, } 2X
Վարդով լի, խնձորով լի,
Վախենամ քունս տանի, } 2X
Խնդումս չարը տանի:

Խնդում ունեմ վարդով լի, } 2X
Վարդով լի, վարունգով լի,
Վախենամ քունս տանի, } 2X
Խնդումս չարը տանի:

Խնդում ունեմ վարդով լի, } 2X
Վարդով լի տանձերով լի,
Վախենամ քունս տանի, } 2X
Խնդումս չարը տանի:

Խնդումս չարը տարավ, } 2X
Իմ սիրտը պոկեց, տարավ,
Ով խնդումս ետ բերի, } 2X     
Արևն ապրի, կանաչի: